PGS.TS. Viên Thế Giang trình bày tham luận tại Hội thảo
Trong bài tham luận trình bày tại Hội thảo, PGS.TS. Viên Thế Giang, Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh đã khái quát những nội dung chính của Quyết định số 678/QĐ-BGDĐT ngày 14/3/2025 của Bộ Giáo dục và Đào tạo Ban hành Chuẩn chương trình đào tạo lĩnh vực Pháp luật trình độ đại học (sau đây gọi chung là Quyết định số 678/QĐ-BGDĐT). Bên cạnh đó, diễn giả cũng đã chỉ ra một số khó khăn, vướng mắc khi cụ thể hóa các “chuẩn” vào trong các Chương trình đào tạo trình độ đại học lĩnh vực pháp luật.
Trước hết, về kiến thức, diễn giả cho rằng, các kiến thức này đã bao quát được yêu cầu của ngành luật, nhưng chưa đồng đều. Các chuẩn kiến thức chưa thể hiện yêu cầu đa dạng của thị trường lao động lĩnh vực pháp luật.
Hai là, đối với kỹ năng và phương pháp giảng dạy, diễn giả cho rằng, đây là điểm mới rất đáng ghi nhận của Quyết định số 678/QĐ-BGDĐT. Tuy nhiên, thực tiễn lồng ghép để đáp ứng đồng thời chuẩn kỹ năng với phương pháp giảng dạy cũng gặp nhiều khó khăn, trong đó có cả việc đưa chuyên gia, người làm thực tiễn tham gia hoạt động giảng dạy như: kỹ năng tóm tắt, phân tích, tổng hợp và đánh giá dữ liệu, thông tin, quy định pháp luật; kỹ năng cơ bản thực hành nghề luật, phát hiện vấn đề và giải quyết các vấn đề pháp lý; kỹ năng diễn đạt, trình bày bằng lời nói hoặc văn bản các tri thức chuyên môn, các lập luận, quan điểm, giải pháp pháp lý; biết soạn thảo các văn bản pháp lý.
Ba là, diễn giả cho rằng, cần chuyển nội dung “ủng hộ đổi mới, bảo vệ công lý và quyền con người” sang chuẩn năng lực tự chủ, tự chịu trách nhiệm ngành luật. Đối với yêu cầu hoạt động thực tiễn của giảng viên, PGS.TS. Viên Thế Giang đã chia sẻ các trải nghiệm nghề nghiệp khi thực hiện các hoạt động đại diện theo ủy quyền, tư vấn pháp luật cho thấy, khách hàng dường như không “đặt niềm tin” ở các giảng viên cung cấp các dịch vụ pháp lý. Điều này được lý giải ở chỗ, hoạt động nghề nghiệp chính của giảng viên luật là giảng dạy và nghiên cứu hàn lâm, lý thuyết, trong khi đó, các dịch vụ pháp lý, khi được chung cấp bởi những người có “chức danh nghề luật” như luật sư thì sẽ có giá trị và độ tin cậy cao hơn.
Không những thế, ở hoạt động thực tiễn nghề nghiệp của giảng viên luật ở cơ sở giáo dục đại học công lập và ngoài công lập cũng có đang có sự chênh lệch do quy định giới hạn tham gia hoạt động nghề nghiệp của giảng viên là viên chức. Diễn giả dẫn quy định tại điểm b khoản 4 Điều 17 Luật Luật sư hiện hành quy định những người “Đang là cán bộ, công chức, viên chức; sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân; sĩ quan, hạ sĩ quan, công nhân trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân” không được cấp chứng chỉ hành nghề luật sư để minh chứng cho “yếu thế” và cũng là nguyên nhân dẫn đến các cơ sở giáo dục đại học công lập khó có thể đáp ứng yêu cầu về thực tiễn nghề nghiệp của giảng viên luật khi không được cấp chứng chỉ hành nghề luật chuyên nghiệp. Rõ ràng, tình trạng “phân biệt đối xử” giữa giảng viên luật trong các cơ sở giáo dục đại học công lập và giảng viên luật ở các cơ sở giáo dục đại học ngoài công lập cần phải nhanh chóng được gỡ bỏ.
Một trong những nội dung được diễn giả đề cập đến là triển khai quy định của Luật Giáo dục đại học năm 2025, đối với ngành đào tạo thuộc lĩnh vực sức khỏe, pháp luật Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành liên quan xây dựng, ban hành chuẩn chương trình đào tạo. Do vậy, diễn giả cho rằng, Bộ Giáo dục và Đào tạo cần nhanh chóng tổng kết việc thi hành Quyết định số 678/QĐ-BGDĐT để nhận diện những bất cập, hạn chế từ thực tiễn triển khai tại các cơ sở giáo dục đại học, từ đó giúp định hình hướng sửa đổi, bổ sung Quyết định số 678/QĐ-BGDĐT cho phù hợp hơn. Để bảo đảm tính khả thi và làm rõ cơ chế phối hợp giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo với Bộ Tư pháp trong việc ban hành Chuẩn chương trình đào tạo lĩnh vực Pháp luật trình độ đại học, PGS.TS. Viên Thế Giang kiến nghị cần ban hành Thông tư liên tịch giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo và Bộ Tư pháp để các Chuẩn chương trình đào tạo lĩnh vực Pháp luật trình độ đại học thể hiện rõ nét hơn đặc thù của lĩnh vực pháp luật. Về lâu dài, để bảo đảm sự công bằng trong việc tham gia hoạt động nghề nghiệp của giảng viên luật tại các cơ sở giáo dục đại học công lập, các luật liên quan đến chức danh nghề luật có nội dung giới hạn quyền tham gia hoạt động nghề nghiệp của viên chức cần được bãi bỏ để các giảng viên luật trong các cơ sở giáo dục đại học công lập được tham gia hoạt động thực tiễn.
Chủ trì Hội thảo: 1) TS. Nguyễn Thị Phượng Trưởng Khoa Lý luận chính trị và Luật Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh; 2) PGS.TS. Lê Vũ Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh; 3) PGS.TS. Bùi Anh Thủy Trưởng Khoa Luật Trường Đại học Văn Lang.
Sau phần trình bày của diễn giả, các chuyên gia, nhà khoa học, giảng viên tham dự hội thảo đã có những trao đổi nhằm đi sâu vào tìm kiếm các giải pháp tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc đã được diễn giả chỉ ra, trong đó có việc bảo đảm mục tiêu chất lượng, năng lực thực hành thực tế của người học sau khi tốt nghiệp.Ngoài ra, các chuyên gia cũng có những trao đổi liên quan đến tính khả thi của việc nội dung chuẩn chương trình đào tạo trình độ đại học lĩnh vực pháp luật với những mục tiêu khác liên quan đến sứ mạng, tầm nhìn của cơ sở giáo dục đại học.
Đại biểu đến từ Trường Đại học Công nghệ Đồng Nai phát biểu trao đổi, thảo luận
Mặc dù còn những ý kiến khác nhau, song các trao đổi tại Hội thảo khoa học nhấn mạnh tầm quan trọng của việc ban hành thống nhất chuẩn chương trình đào tạo trình độ đại học lĩnh vực pháp luật là bước tiến quan trọng trong việc bảo đảm yêu cầu chất lượng giáo dục trong lĩnh vực pháp luật. Những điều còn băn khoăn trong thực tiễn triển khai được trao đổi, thảo luận tại Hội thảo chứng tỏ Chuẩn chương trình đào tạo trình độ đại học lĩnh vực pháp luật tại Quyết định số 678/QĐ-BGDĐT cần sớm được nghiên cứu sửa đổi, bổ sung để tháo gỡ “điểm nghẽn thể chế” có như thế mục tiêu “đột phá” phát triển giáo dục đại học trong Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị mới có thể đạt được mục tiêu và có hiệu quả thiết thực hơn trong đào tạo lĩnh vực pháp luật.
ThS. Võ Thị Mỹ Hương,
Khoa Chính trị và Luật Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TPHCM
