Nguyên Đại sứ VÕ VĂN SUNG là một nhà Ngoại giao kỳ cựu, từng là Tổng Đạị diện rồi Đại sứ đầu tiên của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Cộng hòa Pháp, Đại sứ Cộng hòa XHCN Việt Nam tại Nhật, Thành viên chính thức Phái đoàn VNDCCH tại các cuộc đàm phán và ký kết Hiệp định Pa-ri 1973, Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt-Pháp…Trong cuốn cách “Suy ngẫm về Trường phái Ngoại giao Hồ Chí Minh”(NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2010), ông đã đi đến kết luận rằng “Trường phái Ngoại giao Hồ Chí Minh là NGOẠI GIAO CỦA TẤM LÒNG’’ và kể lại một số câu chuyện ít người biết về “Ngoại giao -Tấm lòng” của Bác Hồ kính yêu…
Người bạn “bí mật” trong nhiều năm và Cô con gái nuôi người Pháp
Bác có một người bạn rất đặc biệt mà vì nhiều lý do nên không thể công khai trong thời gian dài, mãi đến năm 2007 mới chính thức sang thăm Việt Nam, theo lời mời của nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết. Đó là ông Raymond AUBRAC, nguyên Thành viên của Hội đồng Kháng chiến toàn quốc Pháp đóng tại Luân-Đôn trong Thế chiến thứ 2 do Tướng Đơ-Gôn làm Chủ tịch…Vợ ông, Bà Lucie AUBRAC cũng là một nữ Anh hùng kháng chiên chống Phát xítĐức và đã từng ba lần dũng cảm chỉ huy giải cứu thành công cho chồng và các chiến sĩ du kích… Năm 1946, khi sang thăm theo lời mời của Chính phủ Pháp, Bác đã chọn nhà ông bà AUBRAC để ở cho tiện công việc và gặp gỡ tiếp xúc bạn bè, khách chính thức cũng như không chính thức…Tháng 08/1946, hai ông bà sinh được cô con gái, tên chính thức là Elisabeth, nhưng vẫn thân mật được goi là Babettte, Bác đã nhận làm Cha đỡ đầu của cháu bé. Từ năm 1948 đến tận 1968, trước khi Bác qua đời (02/09/1969), năm nào Elisabeth/ Babette cũng nhận được quà sinh nhật đều đặn từ người Cha đỡ đầu yêu quí…Ít ai được biết rằng chính ông R.AUBRAC đã nhận lời làm trung gian cho các cuộc tiếp xúc đầu tiên giữa Việt Nam và Mỹ bằng việc nhận lời bí mật sang Hà Nội năm 1968, cùng với ông Herbert MARKOVICH, một nhà khoa học Pháp thuộc Viện Pasteur Pa-ri... Chuyện ông R.AUBRAC giúp đõ tận tình Việt Nam một cách kín đáo, nhất là trong các cuộc tiếp xúc bí mật Việt-Mỹ, trước khi chính thức diễn ra cuộc hòa đàm Hiệp định Pa-ri (1968-1973), lại được giữ kín trong một thời gian dài, nên ít người được biết…
Tình bạn của một Phó Thủ tướng Pháp theo đạo Thiênchúa
Cũng trong thời gian Bác ở Pháp năm 1946, qua các cuộc gặp gỡ tiếp xúc, ông Francisque GUAY, một Lãnh đạo của Đảng Thiên chúa giáo đồng thời là Phó Thủ tướng Pháp, đã hiểu và chia sẻ những quan điểm của Bác và về Việt Nam. Mặc dù từng công khai phát biểu “không thích chủ nghĩa Cộng sản”, nhưng ông rất ủng hộ và cho rằng chỉ có người Cộng sản Hồ Chí Minh mới làm bạn thực sự với nước Pháp và mới cứu được Việt Nam. Cũng từ năm 1946, nhiều người dân và các phương tiện thông tin đại chúng Pháp đều biết rằng trong ngôi nhà của mình, ông F.GUAY chỉ treo một bức ảnh duy nhất của Bác Hồ… Sau khi ông mất, Camille GUAY, con trai trưởng, một Luật sư cùng với vợ con đã đến gặp Đại sứ ta ở Pa-ri để kể lại là trước lúc lâm chung, Cha mình đã dặn vợ con hãy nói với các bạn Việt Nam rằng “ý nghĩ cuối cùng của F.GUAY là dành cho cả Hồ Chí Minh” và nhắc con cháu “hãy giữ quan hệ tốt với Việt Nam như ông đã giữ với Hồ Chí Minh”…
Mối quan hệ lâu bền của một vị Đại diện ngoại giao cao cấp
Ông Jean SAINTENY, một nhân vật theo đường lối của Tướng Đơ-Gôn, là một trong những người kháng chiến Pháp đầu tiên có mặt ở Đông Dương, đã sớm có thái độ thiện chí hợp tác với Việt Nam, sau một quátrình tiếp xúc làm việc với Bác Hồ từ đầu năm 1945. Ông chính là người đại diên cho phía Chính phủ Pháp đã ký Hiệp ước sơ bộ Việt- Pháp ngày 06/03/1946 tại Hà Nội với Chủ tịch Hồ Chí Minh. Năm 1955, ông được Thủ tướng Pierre MANDES-FRANCE cử làm Tổng đại diện đầu tiên của Pháp tại Hà Nội...Về lại nước Pháp, ông từng làm Bộ trưởng trong Chính phủ của Tổng thống Đơ-gôn và đã có nhiều đóng góp trong thời kỳ hòa đàm Việt-Mỹ tại Pa-ri, với vai trò trung gian tích cực, hiệu quả... Trong cuốn sách “Lịch sử một nền Hòa bình bị bỏ lỡ – Đông dương 1945-1947” (NXB Amiot Dumont, Pa-ri, 1953), ông đã nhiều lần nhắc tới những kỷ niệm đáng ghi nhớ và nhữg tình cảm trân trọng, quí mến đối với Bác Hồ, cũng như đất nước và con người Việt Nam...Ông cũng là người đã thay mặt Chính phủ Pháp sang Hà Nội viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh khi người qua đời tháng 09/1969.
Món quà“độc nhất vô nhị” dành cho các bạn Cộng sản Pháp
Năm 1958, nữ Đồng chí Jannette VERMERSCH (cũng là Vợ đồng chí Vandech VERMESCH, một Lãnh tụ cộng sản Pháp, từng rất quen biết Bác Hồ) dẫn đầu Phái đoàn Đảng cộng sản Pháp sang thăm Hà Nội và đã được Bác tiếp thân mật tại Phủ Chủ tịch...Khi Đòan chào từ biệt, một đồng chí bảo vệ của Bác đã khệ nệ ôm một buồng chuối xanh chĩu quảra để Bác tặng Đoàn. Bác tự tay trao món quàcho nữ Đồng chí J.VERMESCH và nói : “Đây là Chuối tôi tự trồng trong vườn nhà, tuy trông còn xanh nhưng đem về tới Pa-ri chắc sẽ chín, ăn rất ngon...Nhớ đưa giúp tôi một ít tới Maurice (tức Đồng chí M.THOREZ, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Pháp lúc bấy giờ) nhé !”. Nữ Đồng chí J.VERMESCH và các Thành viên trong Đoàn vô cùng cảm động trước món quà“có một không hai”, vượt ra ngoài nghi thức Lễ tân ngoại giao, rất sâu đậm tình bạn bè thân thiết và cũng là thứ quảcây rất quí đối với người Châu Âu, song lại cũng đầy ý nghĩa của Bác...
Tình cảm của vợ chồng vị Luật sư và bạn bè người Anh ở Hồng-Kông
Trong thời kỳ bị Thực dân Anh bắt giam tại Hồng-Kông (1931), Bác Hồ đã chiếm được tình cảm thân thiết của vợ chồng Luật sư Francis và Rosa LOSEBY, người đứng ra nhận bảo vệ Bác trước tòa án... Điều thú vị bất ngờ nhất chính là ngay cả Phu nhân Toàn quyền Anh tại Hồng-Kông cũng đã tìm vào tận nhà ngục thăm “Ông NGUYỄN” và sau đó bí mật cùng bà LOSEBY dùng chính ca-nô của Toàn quyền Anh để đưa “Ông” thoát hiểm ngoạn mục khỏi điểm phục kích của Mật thám Pháp nhằm bắt và đưa Ông về Đông Dương với một bản án tử hình chờ sẵn... Có thể nói là điều này chỉ có thể xảy ra như trong một bộ phim hành động ly kỳ và nhờ vậy Bác Hồ mới có thể trở lại Mát-xcơ-va, Thủ đô Cách mạng thế giới thời đó và tiếp tục cuộc chiến đấu cho độc lập, tự do của Tổ quốc... Cũng cần phải kể thêm công lao của Luật sư Staford KRIPP, người đã bị thuyết phục bởi “Ông NGUYỄN” và cùng hợp sức với Luật sư F.LOSEBY đứng ra bảo vệ trước Tòa án Hoàng gia Anh tại Hồng-Kông (Luật sư S.KRIPP sau này trở thành Bộ trưởng Ngoại giao trong Chính phủ Anh của Thủ tướng CHURCHILL).
Về những người bạn Mỹ trong thời kỳ Chính quyền cách mạng non trẻ
Nguyên Đại sứ VÕ VĂN SUNG cũng nhắc tới Ngài Đại tá Archimedes PATTY và đồng đội trong một nhóm biệt kích SOS - Mỹ, từng nhảy dù xuống Chiến khu Việt Bắc, đã được Bác Hồ tiếp đón thân mật và cảm hóa nhanh chóng để trở thành những người bạn hữu ích trong buổi đầu của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa non trẻ năm 1945, thông qua các hành động cụ thể như phối hợp các hoạt động của Đồng Minh chống phát-xít Nhật ở Đông Dương, cứu giúp các phi công Mỹ phải nhảy dù xuống vùng căn cứ địa Cách mạng... Từ đó, họ đã cung cấp cho Việt Nam giải phóng quân một số vũ khí, đạn dược, tham gia huấn luyện lực lượng vũ trang cách mạng của Việt Minh do Đồng chí VÕ NGUYÊN GIÁP thành lập và chỉ huy...Đại tá PATTY và đồng đội trong nhóm “CON NAI” còn được mời tham dự Lễ tuyên ngôn Độc lập ngày 02/09/1945 tại Quảng trường BaĐình lịch sử, trên danh nghĩa Đại diện của Mỹ và Đồng Minh (thậm chí còn được hoan nghênh bằng những khẩu hiệu trên các đường phố Hà Nội bằngtiếng Anh rất chuẩn, điều khá hiếm hoi ở một xứ cách đấy không lâu vẫn còn là Thuộc địa của “mẫu quốc” Pháp, cùng với khẩu hiệu bằng tiếng Việt và tiếng Pháp...)!
Theo Đại sứ, sau khi Nhóm của Đại tá PATTY về nước, Bác Hồ còn nhiều lần gửi Thông điệp chính thức cho Tổng thống Mỹ TRUMAN (người kế nhiệm Tổng thống ROOSEVELT), song rất tiếc là đều không được “hồi âm” vì ông này ngày càng đi vào con đường Chiến tranh lạnh, chống Cộng sản điên cuồng...Ông cũng cho biết sau này, “ở Mỹ người ta cũng thấy đó là một sai lầm đáng tiếc” và ngay Sách giáo khoa dạy cho học sinh Trung học Mỹ, khi nói về thời kỳ sau Thế chiến thứ 2, cũng đã viết rằng “Mỹ đã có sai lầm khi biến người Đồng minh chống phátxít Hồ Chí Minh thành kẻ thù Cộng sản”...(!)
Vĩ thanh : Câu chuyện của một Đại sư Nhật bản
Nguyên Đại sứ VÕ VĂN SUNG còn kể lại một câu chuyện vô cùng cảm động và thật rất thú vị về một vị Đại sư NhậtBản có tên là ONISHI, trụ trì “Thanh Thủy Tự”, một ngôi chùa rất nổi tiếng ở Tokyo. Đó là vào năm 1972, khi cuộc chiến tranh của Mỹ ở cả hai miền Nam Bắc nước ta đang trong giai đoạn quyết liệt nhất...Đại sư ONISHI đã bay từ Nhật sang Pa-ri để gặp trực tiếp Đại sứ VÕ VĂN SUNG và trao tận tay một bài “ĐiếuThi” (Thơ Điếu), được làm ngay tại thời điểm Chủ tịch Hồ Chí Minh vừa mới từ trần (tháng 09/1969). Đại sứ cho biết Ông đã vô cùng cảm kích và cho gửi ngay bản chép tay bức “ĐiếuThi” đó về nước...Điều vô cùng độc đáo trong đó theo vị Đại sư giải thích là “tên của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã được viết theo cách phát âm của người Nhật, trùng khớp với ba từ ‘Bồ tát / Phật-Tri-Dân’, biểu thị lòng ngưỡng mộ, coi Chủ tịch Hồ Chí Minh như một đức Bồ-tát / Phật, gần gũi và hiểu lòng Dân”...!
Hai mươi năm sau, khi làm Đại sứ ở Nhậtbản, ông VÕ VĂN SUNG đã tìm đến tận ngôi chùa “Thanh Thủy Tự”, nhưng rất tiếc là vị Đại sư già đã qua đời trước đó ít lâu...Tuy vậy, môn phái Phật giáo “Thanh Thủy Tự” cho phép nhà tu hành được lập gia đình, như giáo phái Tin lành. Và người trụ trì mà Đại sứ được gặp không ai khác chính là Con trai của Đại sư già ONISHI. May mắn thay, Ngài cũng nhớ rất rõ về sự tích bài “ĐiếuThi” của Cha mình và đích thân Ngài đã giải thích cho Đại sứ hiểu rõ thêm về cách phát âm chữ Hán trong tiếng Nhật theo kiểu “KAN-JI”. Theo đó, trong khi tiếng Việt ta đọc là “HỒ” (tiếng Hán là “HU”), nhưng tiếng Nhật kan-ji đọc là “BU-TA”, trùng âm với “BỒ-TÁT”. Còn “CHÍ-MINH” trong tiếng Việt thì người Nhật đọc là “TRI-MIN”, trùng với phát âm của hai từ “TRI-DÂN”...Đại sư ONISHI đã làm bài “ĐiếuThi” với cách phát âm tiếng Nhật của ba từ “HỒ-CHÍ-MINH” thành “BỒ-TÁT / PHẬT-TRI-DÂN” chính là để tỏ lòng ngưỡng mộ của cá nhân ông, cũng như nhiều người dân Nhậtbản đối với Bác Hồ vô vàn kính yêu của Dân tộc ta, đồng thời cũng là một “Anh hùng giải phóng dân tộc, Danh nhân văn hóa Thế giới”, danh hiệu cao quí mà Tổ chức Văn hóa-Giáo dục-Khoa học của Liên hợp quốc (UNESCO) đã trao tặng năm 1990, nhân dịp kỷ niệm 100 năm Ngày sinh của Người...!
TP. Hồ Chí Minh, “tháng Năm nhớ Bác” 2017.
(Luật gia BÙI VIỆT CƯỜNG, Viện Khoa học Pháp lý và Kinh do anh Quốc tế- Hội Luật gia Việt Nam / IBLA-VLA)
