Giáo dục trọng về phát triển năng lực, phẩm chất của người học - Doanh Trí

Giáo dục trọng về phát triển năng lực, phẩm chất của người học

(Chinhphu.vn) – Giáo dục đang có một quá trình chuyển mạnh từ “nặng” về truyền thụ kiến thức sang nền giáo dục “trọng” về hình thành, phát triển năng lực, phẩm chất của người học.

Ông Bùi Văn Linh - Phó Vụ trưởng Phụ trách Vụ Giáo dục chính trị và Công tác HSSV. Ảnh: VGP/Phương Liên

Ông Bùi Văn Linh, Phó Vụ trưởng Phụ trách Vụ Giáo dục chính trị và Công tác học sinh, sinh viên (Bộ GD&ĐT) đã có những trao đổi với Báo Điện tử Chính phủ về định hướng chú trọng giáo dục nhân cách, đạo đức, lối sống, tập trung giáo dục giá trị sống, kỹ năng sống trong nhà trường hiện nay.

Tăng cường giáo dục lí tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên, thiếu niên và nhi đồng giai đoạn 2015-2020 là 1 đề án lớn của Chính phủ. Trong đó, giáo dục kỹ năng sống (KNS) là một yêu cầu quan trọng, đảm bảo giáo dục toàn diện học sinh, sinh viên (HSSV) Việt Nam thành công dân toàn cầu, hội nhập quốc tế. Khi trang bị tốt kỹ năng sống, chúng ta đã trao cơ hội đảm bảo thành công cao hơn cho HSSV.Ông có thể chia sẻ cụ thể các kết quả đạt được khi triển khai giáo dục KNS cho HSSV thời gian qua?

Ngành giáo dục đang triển khai, thực hiện Nghị quyết số 29/NQ-TW về đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo và đã có được những kết quả nhất định. Trong đó, vấn đề quan trọng được thực hiện là phải chuyển mạnh quá trình giáo dục từ “nặng” về truyền thụ kiến thức sang nền giáo dục “trọng” về hình thành, phát triển năng lực, phẩm chất của người học. Chú trọng giáo dục nhân cách, đạo đức, lối sống, tập trung giáo dục giá trị sống, kỹ năng sống.

Giáo dục và đào tạo học sinh, sinh viên không chỉ tiếp thu, lĩnh hội đầy đủ kiến thức, mà còn giáo dục KNS cho học sinh, sinh viên nhằm trang bị kỹ năng xử lý tốt các vấn đề gặp phải trong cuộc sống. Hình thành và bồi dưỡng nhân cách đạo đức; phẩm chất và năng lực, có ý chí và bản lĩnh vững vàng đáp ứng yêu cầu của sự phát triển nhanh chóng của khoa học công nghệ.

Từ năm 2008 đến nay, Bộ GD&ĐT đã tham mưu ban hành, ban hành theo thẩm quyền 4 văn bản quy phạm pháp luật – trong đó có Quyết định số 1501/QĐ-TTg ngày 28/8/2015 phê duyệt Đề án “Tăng cường giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên, thiếu niên và nhi đồng giai đoạn 2015-2020” mà Bộ GD&ĐT sơ kết 3 năm triển khai trong hôm nay, 26/12; 6 văn bản chỉ đạo, quản lý, hướng dẫn liên quan đến giáo dục KNS và hoạt động ngoài giờ chính khóa cho học sinh, sinh viên trong các cơ sở giáo dục.

Công tác giáo dục KNS được sự đồng thuận, tham gia, hưởng ứng của cán bộ giáo viên, học sinh, phụ huynh học sinh và toàn xã hội, tạo sức lan tỏa mạnh mẽ trong mọi tầng lớp nhân dân, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế đặc biệt khó khăn. Chất lượng giáo dục toàn diện học sinh được nâng lên, tỷ lệ học sinh khá, giỏi tăng theo từng năm, duy trì tỷ lệ chuyên cần, giảm học sinh bỏ học. Học sinh biết ứng phó với các tình huống bạo lực trong nhà trường, biết phòng, tránh tai nạn, thương tích, đuối nước...; có những kiến thức cơ bản về giới tính, có kỹ năng chống lại sự cám dỗ từ tệ nạn xã hội.

Nội dung chương trình giáo dục KNS lồng ghép vào các môn học Đạo đức, Giáo dục Công dân, Văn học, Địa lý… trong giờ học chính khóa, đưa nội dung giáo dục KNS vào Chỉ thị năm học mới của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT, Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học của các vụ, bậc học; nhiệm vụ giáo dục chính trị và công tác HSSV, Hướng dẫn Tuần sinh hoạt công dân-HSSV đầu khóa…

Chỉ đạo xây dựng chương trình, tài liệu Thực hành giáo dục KNS dành cho giáo viên, học sinh THCS, tiểu học để làm tài liệu tham khảo, áp dụng triển khai công tác giáo dục KNS.

Bộ GD&ĐT đã phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, tổ chức đoàn thể Trung ương trong giáo dục KNS nhằm giáo dục toàn diện cho HSSV, thông qua các phong trào thi đua “Dạy tốt, học tốt”;  “Đổi mới, sáng tạo trong dạy và học”; “Xây dựng trường học thân thiện - Học sinh tích cực” của ngành Giáo dục và các phong trào “Thiếu nhi thi đua thực hiện tốt 5 điều Bác Hồ dạy”; “Khi tôi 18”; “Học sinh 3 rèn luyện”; “Sinh viên 5 tốt”, Chiến dịch “Mùa hè xanh”, Chương trình “Tiếp sức mùa thi”... của tổ chức Đoàn, Hội, Đội nhằm giáo dục KNS cho HSSV.

Bộ GD&ĐT đã hướng dẫn các Sở GD&ĐT, cơ sở đào tạo thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật dưới nhiều hình thức: Ban hành công văn hướng dẫn, tổ chức các hội nghị, hội thảo, tập huấn nhằm đánh giá tình hình, đề xuất các giải pháp triển khai về công tác giáo dục KNS cho HSSV trong các nhà trường.

Sự phối hợp giữa nhà trường với gia đình và xã hội trong giáo dục KNS ngày càng được quan tâm và coi trọng hơn. Nhiều chính quyền địa phương và các gia đình đã đặc biệt quan tâm đến giáo dục KNS. Các tổ chức, cá nhân, chính quyền địa phương có sự hỗ trợ nhiệt tình trong công tác tuyên truyền vận động giáo dục KNS cho trẻ ngay từ độ tuổi mầm non, tạo nên sự chuyển biến tích cực trong nhận thức của phụ huynh và cộng đồng xã hội.

Theo ghi nhận tại các trường, cơ sở vật chất, tài liệu, học liệu, nhân lực triển khai còn thiếu khiến công tác giáo dục KNS, giáo dục lí tưởng cho HSSV gặp không ít khó khăn. Ông có thể chia sẻ rõ hơn về những khó khăn này có ảnh hưởng thế nào đến HSSV?

Quả thật, giáo dục KNS cũng bộc lộ một số những hạn chế trong quá trình triển khai khi nội dung  giáo dục KNS đa phần là lồng ghép, tích hợp với các môn học, chưa được xây dựng thành chương trình riêng trong chương trình phổ thông, nên việc tổ chức, thực hiện chưa thực sự mang lại hiệu quả, gặp khó khăn trong quá trình kiểm tra, đánh giá được kết quả vận dụng của học sinh.

Cơ sở vật chất, thiết bị trong trường học mới chỉ đáp ứng nhu cầu giảng dạy kiến thức cho học sinh, chưa đáp ứng được hoạt động giáo dục KNS. Các hoạt động chủ yếu tổ chức trong phòng học, hội trường, hoạt động tổ chức ở không gian ngoài lớp học, dưới dạng trải nghiệm ở các cơ sở thực tế còn ít. Theo số liệu báo cáo, mới có 70% sinh viên tham gia giáo dục KNS.

Công tác đào tạo, bồi dưỡng tập huấn cho đội ngũ cán bộ, giáo viên dạy KNS gặp nhiều khó khăn, lúng túng (chưa được tập huấn bài bản về giáo dục KNS, nguồn tài liệu phục vụ cho giáo viên và học sinh còn hạn chế, tiêu chí đánh giá chất lượng giáo dục KNS chưa cụ thể…). Hằng năm mới có khoảng trên 85% giáo viên trong các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông được tham gia tập huấn.

Hầu hết các trường đại học tổ chức đào tạo theo tín chỉ nên khó khăn trong việc tập trung sinh viên để tổ chức hoạt động tập thể, giáo dục KNS. Nhiều sinh viên còn nhiều khó khăn về kinh tế, phải đi dạy thêm, làm thêm nhiều, nên ít có thời gian tham gia các hoạt động KNS.

Bên cạnh đó, hoạt động các câu lạc bộ sở thích, tài năng, văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao của sinh viên trong các cơ sở đào tạo hoạt động chưa bài bản, kinh phí thiếu, chưa có kế hoạch phù hợp, qui định hỗ trợ cho sinh viên tham gia điều hành các câu lạc bộ chưa đảm bảo nên hoạt động các câu lạc bộ còn chưa thường xuyên, chất lượng như mong muốn của ngành giáo dục.

Có ý kiến cho rằng, cần có cơ chế xã hội hoá giáo dục đối với việc giáo dục KNS để có kinh phí cho hoạt động giáo dục lối sống cho học sinh. Vậy, làm sao để các khoản xã hội hóa này hiệu quả mà không dẫn đến “lạm thu”?

Giáo dục KNS không dừng lại việc tích hợp trong môn học chủ yếu là phần kiến thức, mà cần phải được rèn luyện, thể hiện qua hành vi, thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp, trải nghiệm, câu lạc bộ, tập luyện. Do vậy, rất cần cơ sở vật chất, kinh phí, tài liệu, học liệu, thời gian cho việc tập luyện, thực hành của mỗi kỹ năng cho phù hợp. Tuy nhiên, kinh phí dành cho công tác giáo dục kỹ năng sống còn rất hạn chế, do đó rất cần đến sự chung tay góp sức của tổ chức, cá nhân, cộng đồng xã hội, đặc biệt là từ phía phụ huynh học sinh.

Song để tránh “lạm thu” trong công tác xã hội hóa, các cơ sở giáo dục, đào tạo cần tuân thủ, thực hiện đúng các văn bản quy định của Nhà nước và các văn bản chỉ đạo của Bộ GD&ĐT về lĩnh vực như quy định quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống và hoạt động giáo dục ngoài giờ chính khóa; Điều lệ ban đại diện cha mẹ học sinh; Quy định về tài trợ cho các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân.

Trong công tác xã hội hóa có sự thảo luận và thống nhất giữa ban giám hiệu, thầy cô giáo của tổ chức, cá nhận, cộng đồng xã hội đặc biệt là từ phía phụ huynh học sinh. Cần quy trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở giáo dục, đào tạo trong công tác xã hội hóa. Cần thống nhất, công khai minh bạch về mục đích, nội dung, kế hoạch và kinh phí xã hội hóa. Cuối cùng, cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý của các cấp theo đúng thẩm quyền được quy định.

Nhật Nam (thực hiện)

Duy Tan Tuyen Sinh 2018

Tin liên quan

Tuổi thanh xuân đặc biệt của Tổng Bí thư Trần Phú

Tuổi thanh xuân đặc biệt của Tổng Bí thư Trần Phú

Nói đến Trần Phú, không thể không nói đến bản dự thảo Luận cương chính trị của Đảng năm 1930 mà ông là người chắp bút trong hoàn cảnh rất bí mật tại một ngôi nhà ở phố Giăng Xole, nay là số nhà 90 phố thợ Nhuộm. Trong điều kiện Đảng ta mới thành lập, trình độ lý luận trong Đảng còn hạn chế, cùng với Chính cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt, do Nguyễn Ái Quốc soạn thảo và được thông qua tại Hội nghị hợp nhất đầu năm 1930, Luận cương chính trị đã góp phần hình thành đường lối cơ bản của cách mạng Việt Nam.

Chương trình học ngoại khóa của các em học sinh Trường THCS, THPT DUY TÂN

Chương trình học ngoại khóa của các em học sinh Trường THCS, THPT DUY TÂN

Nét độc đáo tại các công viên văn hóa ở TP Hồ Chí Minh đều gắn với các yếu tố truyền thống lịch sử. Mỗi di tích, mỗi câu chuyện lịch sử đều mang đến cho thế hệ trẻ những bài học đa dạng và bổ ích. Công viên văn hóa Lê Thị Riêng còn là một trong những địa chỉ thân quen nhất đối với các em học sinh Trường THCS, THPT Duy Tân. Hàng tuần ngoài các giờ học được phân bổ trên lớp các em đều tham gia các tiết học ngoại khóa, thể dục thể thao, bơi lội và vẽ tranh tại công viên.

Hơn 100 học sinh Hà Nội thực hành đo chu vi Trái Đất

Hơn 100 học sinh Hà Nội thực hành đo chu vi Trái Đất

Với dụng cụ đơn giản là chiếc cọc, học sinh sẽ đo góc bóng mặt trời vào giữa trưa, vận dụng cách của Eratosthenes thời cổ đại. 11h30 ngày 21/3, hơn 100 học sinh trường Liên cấp Tiểu học và THCS Ngôi Sao Hà Nội tập trung ở sân trường để tham gia một dự án môn Địa lý. Trời nóng 30 độ C, các em vẫn hào hứng khi lần đầu tiên được tự tay đo chu vi Trái Đất theo cách nhà toán học, địa lý và thiên văn Eratosthenes thời cổ đại từng làm. Cô giáo Hoàng Lan Phương hướng dẫn học sinh cách đo góc bóng mặt trời. Ảnh: Thùy Linh Cô giáo Hoàng Lan Phương hướng dẫn học sinh cách đo góc bóng mặt trời. Ảnh: Thùy Linh 25 nhóm học sinh thuộc các khối lớp 6 - 7 - 8, mỗi nhóm 5-6 em nhanh chóng đi tìm vị trí để đo đạc. Tận dụng giữa trưa khi mặt trời đi qua đỉnh đầu, với dụng cụ đơn giản là chiếc cọc (thước kẻ, ống nhựa...) có thể dựng đứng vuông góc, học sinh sẽ đo góc bóng mặt trời, xác định khoảng cách từ trường mình đến đường xích đạo là bao nhiêu, từ đó tính chu vi Trái Đất theo công thức toán học. "Em chưa từng nghĩ là mình sẽ tính được chu vi Trái Đất, vì việc này nghe có vẻ to tát quá", Lê Duy Đạt, nam sinh lớp 6 cười tươi trong khi cùng bạn bè trang trí tấm giấy lớn, nơi các em viết thông tin của nhóm và sẽ điền kết quả cuối cùng sau khi hoàn thiện việc tính toán trong buổi chiều. Dự án đo chu vi Trái Đất tích hợp kiến thức của ba bộ môn: Địa lý, Toán học và Vật lý. Theo giáo viên Địa lý Hoàng Lan Phương, hôm nay chính là ngày xuân phân, một trong bốn thời điểm thích hợp nhất trong năm để đo chu vi Trái Đất, bên cạnh ngày thu phân, hạ chí, đông chí. Vào ngày này, ánh sáng chiếu từ mặt trời xuống sẽ vuông góc với đường xích đạo, giúp việc đo đạc dễ dàng và chính xác. Nếu rơi vào ngày khác, quá trình tính toán sẽ cần phải trừ đi chí tuyến hoặc cộng với chí tuyến, phức tạp hơn.

Kỷ niệm 115 năm Ngày sinh đồng chí Trần Phú (1-5-1904 - 1-5-2019) với

Kỷ niệm 115 năm Ngày sinh đồng chí Trần Phú (1-5-1904 - 1-5-2019) với "Lòng yêu nước, ánh sáng và tinh thần quốc tế"

Tổng Bí thư Trần Phú với "Lòng yêu nước, ánh sáng và tinh thần quốc tế" Có những con người mà cuộc đời tuy ngắn ngủi, nhưng sáng chói như ánh sao băng trên bầu trời, sống mãi trong lòng người và trở thành tấm gương sáng cho các thế hệ mai sau. Đồng chí Trần Phú -Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng ta là một con người như thế.

Chính thức Công bố quy chế tuyển sinh 2019

Chính thức Công bố quy chế tuyển sinh 2019

Năm 2019, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ áp dụng điểm sàn với khối ngành sức khỏe, đó là nội dung quan trọng của thông tư sửa đổi một số điều quy chế tuyển sinh ĐH và nhóm ngành giáo viên. Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) chiều 12-3 ban hành thông tư sửa đổi một số điều quy chế tuyển sinh ĐH và nhóm ngành giáo viên với nhiều thay đổi quan trọng.

Xây dựng xã hội học tập nhằm chấn hưng nền giáo dục ở Việt Nam

Xây dựng xã hội học tập nhằm chấn hưng nền giáo dục ở Việt Nam

Phát động phong trào thi đua học tập thường xuyên, học tập suốt đời rộng khắp nhằm thúc đẩy việc học tập trong mỗi gia đình, mỗi dòng họ, mỗi cộng đồng dân cư. Mọi người đều coi học tập là nhu cầu cần thiết. Nhân rộng các mô hình “Gia đình học tập”, “Dòng họ học tập”, “Cộng đồng học tập” và “Đơn vị học tập” theo hướng thiết thực, hiệu quả, nhằm phát triển mạnh hơn nữa phong trào HTSĐ trong mọi gia đình, dòng họ, cộng đồng và cơ quan, tổ chức. Lựa chọn và đề xuất các thành phố tham gia mạng lưới các thành phố học tập toàn cầu của UNESCO.